Mannetjes zonder feromoon worden lustobject

Fruitvliegmannetjes hebben geur nodig om geslacht en soort te kunnen bepalen.

Feromoonloze fruitvliegmannetjes worden besprongen door andere mannetjes en zelfs vliegjes van een andere soort.

Mannelijke fruitvliegjes hebben de neiging te paren met vrijwel alles dat vleugels heeft, zolang het maar niet vies ruikt. Van bepaalde chemische stoffen – hydrocarbonen – op het uitwendige skelet van fruitvliegjes is al langer bekend dat ze de beestjes helpen om soortgenoten te identificeren. Maar hoe dat precies in zijn werk gaat, was tot voor kort onduidelijk, omdat het voor onderzoekers tot nog toe zeer moeilijk was wijzigingen aan te brengen in deze stoffen.

Wetenschappers van de University of Toronto wisten dit probleem onlangs te omzeilen door vliegjes te kweken die geen hydrocarbonen konden produceren. Wat bleek: het herkennen van de soort en het geslacht hangt uitsluitend af van die stoffen, en heeft bijvoorbeeld niets met genen te maken. Normaal weerhouden de hydrocarbonen de mannetjes ervan met elk vliegje te paren. Maar als normale mannetjes met geurloze soortgenoten worden geconfronteerd, beginnen ze ongehinderd met de diertjes te paren, ongeacht de soort of geslacht. 'Dat levert soms vreemde taferelen op,' zegt onderzoeker Joel Levine, 'zoals een mannetjes dat zijn penis in het hoofd van een ander mannetje duwt.'

Door de stoffen aan te passen wisten de onderzoekers het gedrag van mannelijke fruitvliegjes te sturen. Zo bleken bepaalde vrouwelijke hydrocarbonen mannetjes af te remmen, terwijl andere net een aantrekkende werking hadden. Het onderzoek staat in Nature. (ev)

Lees ook op eosmagazine.eu:

• 15/10: Noordpool binnen tien jaar bevaarbaar
• 15/10: 'Biochemie beïnvloedt onze partnerkeuze' (Interview met Helen Fischer)